รายละเอียดหลักสูตร

หลักสูตรการพัฒนาเกษตรแบบผสมผสานตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง
1. หลักการและเหตุผล
การพัฒนาเกษตรแบบผสมผสานตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง มุ่งเน้นให้เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดความเสี่ยงจากการทำเกษตรเชิงเดี่ยว และสร้างความมั่นคงทางอาหารและรายได้อย่างยั่งยืน
2. วัตถุประสงค์
เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เพื่อให้สามารถวางแผนและออกแบบพื้นที่เกษตรแบบผสมผสาน
เพื่อส่งเสริมการลดต้นทุนและเพิ่มรายได้
เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารในระดับครัวเรือน
3. กลุ่มเป้าหมาย
เกษตรกร
ประชาชนทั่วไป
นักเรียน นักศึกษา
กลุ่มวิสาหกิจชุมชน
4. ระยะเวลาอบรม
ภาคทฤษฎี: 6 ชั่วโมง
ภาคปฏิบัติ: 6–12 ชั่วโมง
รวม: 1–2 วัน (สามารถปรับได้ตามบริบท)
5. โครงสร้างเนื้อหาหลักสูตร
หน่วยที่ 1: หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เนื้อหา
ความหมายและองค์ประกอบ (พอประมาณ มีเหตุผล มีภูมิคุ้มกัน)
เงื่อนไขความรู้และคุณธรรม
การประยุกต์ใช้ในภาคเกษตร
กิจกรรม
วิเคราะห์กรณีศึกษา
อภิปรายกลุ่ม
หน่วยที่ 2: แนวคิดเกษตรผสมผสาน
เนื้อหา
ความหมายและรูปแบบเกษตรผสมผสาน
ข้อดีของการทำเกษตรหลากหลาย
การเชื่อมโยงพืช สัตว์ และสิ่งแวดล้อม
กิจกรรม
ระดมความคิดการจัดระบบฟาร์ม
วิเคราะห์พื้นที่ตัวอย่าง
หน่วยที่ 3: การออกแบบพื้นที่เกษตร (โคก หนอง นา โมเดล)
เนื้อหา
การจัดสรรพื้นที่ 30:30:30:10
การทำแหล่งน้ำ (หนอง/สระน้ำ)
การทำโคกและปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง
การทำนาและพื้นที่ปลูกพืช
กิจกรรม
วาดแผนผังพื้นที่ของตนเอง
ฝึกออกแบบโมเดลจำลอง
หน่วยที่ 4: การจัดการดิน น้ำ และทรัพยากร
เนื้อหา
การปรับปรุงบำรุงดิน
การอนุรักษ์น้ำและการกักเก็บน้ำ
การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
กิจกรรม
วิเคราะห์ดินเบื้องต้น
ฝึกทำปุ๋ยอินทรีย์
หน่วยที่ 5: การผลิตพืชและสัตว์แบบผสมผสาน
เนื้อหา
การปลูกพืชหลากหลายชนิด
การเลี้ยงสัตว์ควบคู่กับพืช
การหมุนเวียนทรัพยากรในฟาร์ม
กิจกรรม
วางแผนการปลูกพืชรายฤดู
ทดลองเลี้ยงสัตว์ขนาดเล็ก
หน่วยที่ 6: การลดต้นทุนและเพิ่มมูลค่า
เนื้อหา
การผลิตปัจจัยการผลิตใช้เอง
การแปรรูปผลผลิต
การตลาดเบื้องต้น
กิจกรรม
คำนวณต้นทุน–กำไร
ฝึกแปรรูปสินค้า
หน่วยที่ 7: การจัดทำแผนเกษตรรายบุคคล
เนื้อหา
การวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่
การตั้งเป้าหมายการผลิต
การวางแผนระยะสั้น–ยาว
กิจกรรม
จัดทำแผนเกษตรของตนเอง
นำเสนอผลงาน
6. วิธีการจัดการเรียนรู้
บรรยายให้ความรู้
การฝึกปฏิบัติจริง
การเรียนรู้จากแปลงต้นแบบ
การแลกเปลี่ยนประสบการณ์
7. สื่อและอุปกรณ์
เอกสารประกอบการอบรม
วัสดุทำปุ๋ยอินทรีย์
อุปกรณ์การเกษตร
แปลงสาธิต
8. การวัดและประเมินผล
แบบทดสอบก่อน–หลังอบรม
การสังเกตการปฏิบัติ
การประเมินผลงาน (แผนเกษตร)
9. ผลที่คาดว่าจะได้รับ
ผู้เรียนสามารถออกแบบระบบเกษตรของตนเองได้
ลดต้นทุนการผลิต
มีรายได้หลากหลาย
เกิดความมั่นคงทางอาหาร
สามารถขยายผลสู่ชุมชนได้