หลักสูตร “นวัตกรรมถัง Easy Eco Loop” มีแนวคิดและที่มาจากปัญหาการเพิ่มขึ้นของขยะอินทรีย์ในครัวเรือนและชุมชน ซึ่งส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เกิดกลิ่นเหม็น แหล่งเพาะเชื้อโรค และเพิ่มปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัดในระบบฝังกลบ หลักสูตรนี้จึงมุ่งส่งเสริมให้ประชาชนเห็นคุณค่าของเศษอาหารและวัสดุอินทรีย์เหลือใช้ โดยนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) มาประยุกต์ใช้ร่วมกับการจัดการขยะอย่างยั่งยืนแนวคิดสำคัญของหลักสูตร คือ การเปลี่ยน “ขยะ” ให้กลายเป็น “ทรัพยากร” ผ่านการใช้นวัตกรรมถัง Easy Eco Loop ซึ่งออกแบบให้ใช้งานง่าย ประหยัดพื้นที่ เหมาะกับครัวเรือน โรงเรียน และชุมชน สามารถช่วยลดปริมาณขยะอินทรีย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้หนอนแมลงโปรตีน หรือ หนอนแมลงวันลาย (Black Soldier Fly : BSF) เป็นตัวช่วยในการย่อยสลายเศษอาหารตามธรรมชาติ
คำว่า Easy หมายถึง การออกแบบถังที่ใช้งานสะดวก ดูแลรักษาง่าย และสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง Eco หมายถึง การเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการเกิดมลพิษ ลดกลิ่น และลดปริมาณขยะ ส่วน Loop หมายถึง การหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่อย่างครบวงจร ตามแนวคิด “ขยะเหลือศูนย์” (Zero Waste)
เนื้อหาหลักสูตรพัฒนาขึ้นจากองค์ความรู้ด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม การเกษตรอินทรีย์ และการใช้แมลงเศรษฐกิจเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัสดุเหลือใช้ โดยมุ่งเน้นการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง ผู้เรียนจะได้ศึกษาตั้งแต่ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับหนอน BSF วงจรชีวิต การคัดแยกขยะอินทรีย์ การออกแบบและประกอบถัง Easy Eco Loop วิธีการเลี้ยงและดูแลหนอน รวมถึงการนำผลผลิตที่ได้ไปใช้ประโยชน์นอกจากนี้ ผู้เรียนยังจะได้เรียนรู้การนำหนอน BSF ไปใช้เป็นแหล่งโปรตีนสำหรับสัตว์เลี้ยง สัตว์น้ำ และสัตว์เศรษฐกิจ เพื่อลดต้นทุนด้านอาหารสัตว์ รวมถึงการนำมูลหนอนและเศษวัสดุที่ผ่านการย่อยสลายไปผลิตเป็นปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง ช่วยบำรุงดินและลดการใช้สารเคมีทางการเกษตรหลักสูตรนี้ยังสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals : SDGs) โดยเฉพาะด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม การลดปริมาณขยะ การสร้างความมั่นคงทางอาหาร และการส่งเสริมอาชีพในชุมชน ผู้เรียนสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ต่อยอดเป็นอาชีพ หรือพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้ด้านการจัดการขยะอินทรีย์ในชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรมดังนั้น หลักสูตร “นวัตกรรมถัง Easy Eco Loop” จึงเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ช่วยสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการสร้างคุณค่าและมูลค่าเพิ่มจากขยะอินทรีย์ ผ่านนวัตกรรมที่เรียบง่าย แต่สามารถสร้างผลลัพธ์ที่ยั่งยืนต่อครัวเรือน ชุมชน และสังคมได้อย่างแท้จริง

กระบวนการพัฒนานวัตกรรม “Easy Eco Loop” เกิดจากการบูรณาการองค์ความรู้ด้านนิเวศวิทยาแมลงและวิศวกรรมเกษตรพื้นบ้านของคุณมโนธรรม ซึ่งได้ศึกษา ทดลอง และพัฒนาระบบการจัดการขยะอินทรีย์อย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการสร้างนวัตกรรมที่สามารถใช้งานได้จริงในระดับครัวเรือนและชุมชน กระบวนการพัฒนาเริ่มต้นจากการศึกษาพฤติกรรมตามธรรมชาติของหนอนแมลงวันลาย หรือ Black Soldier Fly (BSF) เพื่อค้นหาวิธีการย่อยสลายขยะอินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในขั้นแรก ได้มีการศึกษาวงจรชีวิตของแมลง BSF อย่างละเอียด ตั้งแต่ระยะไข่ ตัวอ่อน ดักแด้ จนถึงตัวเต็มวัย เพื่อวิเคราะห์ช่วงอายุที่มีความสามารถในการกินและย่อยสลายเศษอาหารได้ดีที่สุด รวมถึงศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการวางไข่ เช่น อุณหภูมิ ความชื้น แสง และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม เพื่อเพิ่มอัตราการขยายพันธุ์ของแมลงให้มีประสิทธิภาพสูงสุดจากนั้นจึงนำองค์ความรู้ด้านพฤติกรรมวิทยาของแมลงมาประยุกต์ใช้ในการออกแบบถังเลี้ยง โดยเน้นให้สอดคล้องกับธรรมชาติของหนอน BSF ที่สามารถเคลื่อนย้ายตัวเองเมื่อเข้าสู่ระยะก่อนดักแด้ จึงเกิดการออกแบบระบบแยกตัวหนอนอัตโนมัติผ่านทางลาดภายในถัง ช่วยลดแรงงานในการคัดแยกและเพิ่มความสะดวกในการจัดการในด้านวิศวกรรมเกษตรพื้นบ้าน คุณมโนธรรมได้พัฒนารูปแบบถัง Easy Eco Loop ให้มีโครงสร้างเรียบง่าย ใช้วัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น ถังพลาสติก ท่อ PVC และตะแกรงระบายอากาศ เพื่อให้ชุมชนสามารถสร้างและซ่อมแซมได้ด้วยตนเอง ลดต้นทุนการผลิต และส่งเสริมการพึ่งพาตนเองตามแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงกระบวนการออกแบบยังให้ความสำคัญกับระบบหมุนเวียนแบบปิด (Closed-loop System) โดยมีการแบ่งพื้นที่ภายในถังออกเป็นสัดส่วน ได้แก่ พื้นที่ใส่ขยะอินทรีย์ พื้นที่เลี้ยงหนอน ช่องระบายน้ำหมัก และช่องแยกมูลหนอน เพื่อให้ทุกส่วนสามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างครบวงจร ลดการสูญเสียทรัพยากรและลดปัญหาสิ่งแวดล้อมนอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาระบบควบคุมความชื้นและการระบายอากาศภายในถัง โดยอาศัยหลักการไหลเวียนอากาศตามธรรมชาติ เพื่อลดการสะสมของแก๊สและความชื้นส่วนเกิน ซึ่งเป็นสาเหตุของกลิ่นเหม็นและเชื้อโรค ทำให้สามารถนำถังไปใช้ในพื้นที่พักอาศัยได้โดยไม่รบกวนชุมชนรอบข้างกระบวนการทดลองมีการเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่อง ทั้งปริมาณขยะที่สามารถย่อยสลายได้ ระยะเวลาในการย่อยสลาย อัตราการเติบโตของหนอน และคุณภาพของปุ๋ยอินทรีย์ที่ได้ เพื่อนำผลมาปรับปรุงรูปแบบถังให้เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศและบริบทของชุมชนไทยมากที่สุดเมื่อได้ต้นแบบที่มีประสิทธิภาพแล้ว จึงมีการนำไปทดลองใช้จริงในครัวเรือนและชุมชนต้นแบบ เพื่อประเมินผลด้านการลดขยะ การลดกลิ่น การลดต้นทุนอาหารสัตว์ และความพึงพอใจของผู้ใช้งาน ก่อนนำมาพัฒนาเป็นหลักสูตรการเรียนรู้ที่สามารถถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับประชาชน นักเรียน เกษตรกร และผู้สนใจทั่วไป
ผลจากกระบวนการพัฒนาดังกล่าว ทำให้นวัตกรรม Easy Eco Loop ไม่เพียงเป็นถังจัดการขยะอินทรีย์เท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องมือสร้างการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม การจัดการทรัพยากร และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากของเหลือใช้ได้อย่างยั่งยืน อีกทั้งยังสะท้อนภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ผสานเข้ากับองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างเหมาะสมและเกิดประโยชน์ต่อชุมชนอย่างแท้จริง

การประยุกต์ใช้นวัตกรรม “Easy Eco Loop” ถือเป็นต้นแบบสำคัญของการจัดการขยะอินทรีย์ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงทั้งในระดับครัวเรือน โรงเรียน และชุมชน โดยมุ่งเน้นการสร้างระบบจัดการขยะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการสร้างมูลค่าเพิ่มจากของเหลือใช้ ผ่านกระบวนการเลี้ยงหนอนแมลงวันลาย (BSF) เพื่อเปลี่ยนเศษอาหารให้กลายเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าในระดับครัวเรือน ถัง Easy Eco Loop ถูกออกแบบให้เหมาะสำหรับพื้นที่จำกัดของบ้านและชุมชนเมือง สามารถรองรับเศษอาหารจากครัวเรือนได้หลากหลายประเภท เช่น เศษผัก ผลไม้ และอาหารเหลือทิ้ง โดยหนอน BSF จะช่วยย่อยสลายขยะอินทรีย์ได้อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้สามารถลดปริมาณขยะอินทรีย์ไดมากกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ ช่วยลดภาระการกำจัดขยะ ลดปัญหากลิ่นเหม็น และลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปฝังกลบนวัตกรรมดังกล่าวยังช่วยส่งเสริมให้ประชาชนเกิดจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมและเรียนรู้การคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง ทำให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและลดการสูญเสียอาหารในชีวิตประจำวัน อีกทั้งยังช่วยสร้างพื้นที่เรียนรู้ด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้ในด้านการเกษตรและปศุสัตว์ หนอน BSF ที่ได้จากระบบ Easy Eco Loop สามารถนำไปใช้เป็นแหล่งโปรตีนธรรมชาติสำหรับเลี้ยงไก่ ปลา เป็ด และสัตว์เศรษฐกิจอื่น ๆ ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ ซึ่งเป็นต้นทุนหลักของเกษตรกร โดยเฉพาะในชุมชนชนบทที่มีการเลี้ยงสัตว์เพื่อบริโภคและสร้างรายได้นอกจากนี้ มูลหนอนและเศษวัสดุที่ผ่านการย่อยสลายยังสามารถนำไปใช้เป็นปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง ช่วยปรับปรุงโครงสร้างดิน เพิ่มธาตุอาหารให้พืช และลดการใช้ปุ๋ยเคมี ส่งผลให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนการผลิตและสร้างระบบเกษตรที่ปลอดภัยต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้นจากประสิทธิภาพและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง ทำให้นวัตกรรม Easy Eco Loop ได้รับรางวัล “Green Innovation Award” ในฐานะนวัตกรรมสีเขียวที่ช่วยแก้ไขปัญหาขยะอินทรีย์อย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน รางวัลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของการนำองค์ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและภูมิปัญญาท้องถิ่นมาพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมที่สามารถสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคมได้อย่างเป็นรูปธรรมการได้รับรางวัลยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นและขยายโอกาสในการเผยแพร่นวัตกรรมไปสู่หน่วยงานภาครัฐ สถานศึกษา และชุมชนต่าง ๆ ทำให้เกิดการเรียนรู้และการนำต้นแบบไปประยุกต์ใช้ในหลายพื้นที่ทั่วประเทศหนึ่งในความสำเร็จที่สำคัญ คือ การพัฒนา “เครือข่ายธนาคารโปรตีนชุมชน” ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มของโรงเรียน ชุมชน และเกษตรกร เพื่อร่วมกันจัดการเศษอาหารและผลิตโปรตีนจากหนอน BSF ใช้ภายในชุมชน ปัจจุบันมีการขยายผลไปยังโรงเรียนและชุมชนมากกว่า 20 แห่ง
เครือข่ายดังกล่าวช่วยสร้างระบบแบ่งปันทรัพยากรภายในชุมชน โดยนำเศษอาหารจากโรงอาหาร ตลาด หรือครัวเรือน มาเข้าสู่ระบบ Easy Eco Loop จากนั้นนำหนอนที่ได้ไปเป็นอาหารสัตว์ในโรงเรียนหรือฟาร์มชุมชน ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านอาหารสัตว์ได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืนนอกจากนี้ ยังช่วยสร้างกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับเด็ก เยาวชน และประชาชนทั่วไป เกิดการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม การเกษตร การจัดการขยะ และการพึ่งพาตนเอง ส่งเสริมให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็งและสามารถบริหารจัดการทรัพยากรได้ด้วยตนเองการประยุกต์ใช้นวัตกรรม Easy Eco Loop จึงไม่เพียงช่วยลดปัญหาขยะอินทรีย์เท่านั้น แต่ยังเป็นต้นแบบของการสร้างสังคมสีเขียวที่เชื่อมโยงการจัดการสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจชุมชน และการเรียนรู้ตลอดชีวิตเข้าด้วยกันอย่างสมดุลและยั่งยืน อีกทั้งยังเป็นนวัตกรรมที่สามารถต่อยอดสู่การพัฒนาอาชีพและการสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับประชาชนในอนาคตได้อย่างแท้จริง

การทำงานของถัง Easy Eco Loop และขั้นตอนการเลี้ยง

4.1 โครงสร้างของถัง Easy Eco Loop

ชั้นบน: พื้นที่สำหรับวางขยะเศษอาหารและใส่ตัวอ่อนหนอน

ทางลาด (The Ramp): ออกแบบให้หนอนที่โตเต็มวัย (Prepupa) ปีนขึ้นมาเพื่อเข้าสู่ระยะดักแด้ตามสัญชาตญาณ

ช่องเก็บตัวหนอน: ถังรองรับหนอนที่ปีนขึ้นมา ทำให้จัดเก็บได้ง่ายโดยไม่ต้องคุ้ยเขี่ยขยะ

ก๊อกระบายน้ำ: สำหรับเก็บน้ำหมักจุลินทรีย์ (Leachate) ที่เกิดจากการย่อยสลาย

4.2 ขั้นตอนการเลี้ยง

การเตรียมตัวอ่อน: นำไข่แมลง BSF มาฟักบนอาหารล่อประมาณ 3-5 วันจนเป็นตัวหนอนเล็กๆ

การให้อาหาร: นำเศษอาหารที่ไม่มีรสจัด (เลี่ยงเผ็ด/เค็มจัด) ใส่ลงในถัง Easy Eco Loop

การดูแล: คอยตรวจสอบความชื้นไม่ให้แฉะเกินไป และเปิดระบายน้ำหมักด้านล่างออกสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง

การเก็บเกี่ยว: เมื่อหนอนเปลี่ยนเป็นสีดำจะปีนขึ้นทางลาดลงถังเก็บเอง นำไปเป็นอาหารสัตว์ได้ทันที ส่วนกากในถังนำไปใช้เป็นปุ๋ยคุณภาพเยี่ยม

แนวทางต่อยอด “การสร้างนักจัดการขยะวิถีใหม่” ของคุณมโนธรรม เน้นการพัฒนาคนให้สามารถจัดการขยะได้ด้วยตนเอง ผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เข้าใจง่าย ลงมือปฏิบัติจริง และสร้างมุมมองใหม่ต่อขยะอินทรีย์ ภายใต้แนวคิด “เปิดใจ เปิดถัง เปิดทางรวย” ซึ่งเป็นแนวคิดที่ช่วยเปลี่ยนทัศนคติของผู้คนจากการมองว่าขยะเป็นสิ่งไร้ค่า ให้กลายเป็นทรัพยากรที่สามารถสร้างประโยชน์และรายได้ได้อย่างยั่งยืน“เปิดใจ” คือ การสร้างความเข้าใจใหม่เกี่ยวกับการจัดการขยะและการเลี้ยงหนอน BSF โดยเริ่มจากการปรับทัศนคติของผู้เรียนให้เห็นว่าหนอนแมลงวันลายไม่ใช่สัตว์ที่น่ารังเกียจ แต่เป็น “เครื่องจักรมีชีวิต” ที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยกำจัดขยะอินทรีย์ ลดปัญหาสิ่งแวดล้อม และสร้างโปรตีนธรรมชาติสำหรับสัตว์เลี้ยง กระบวนการนี้ใช้เทคนิค Storytelling หรือการเล่าเรื่องผ่านประสบการณ์จริง ภาพก่อนและหลังการจัดการขยะ รวมถึงการนำเสนอผลลัพธ์ที่จับต้องได้ เช่น การลดขยะ การลดค่าใช้จ่าย และการสร้างรายได้จากการขายหนอนหรือปุ๋ยอินทรีย์การสร้าง Storytelling ยังช่วยให้ผู้เรียนเกิดความรู้สึกร่วมและเกิดแรงบันดาลใจในการนำไปปฏิบัติจริง โดยเน้นการสื่อสารด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย สนุก และเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน เช่น การเปรียบเทียบหนอน BSF ว่าเป็น “นักกำจัดขยะตัวจิ๋ว” หรือ “ผู้ช่วยรักษ์โลก” ทำให้เด็ก เยาวชน และคนทั่วไปสามารถเข้าถึงเนื้อหาได้ง่ายขึ้นและลดความกลัวหรือความรู้สึกต่อต้านต่อแมลง“เปิดถัง” คือ กระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่าน Workshop การประกอบถัง Easy Eco Loop ที่เน้นการลงมือทำจริง ผู้เรียนจะได้เรียนรู้ตั้งแต่โครงสร้างของถัง ระบบระบายอากาศ ระบบแยกน้ำหมัก และระบบแยกหนอนอัตโนมัติ พร้อมทั้งฝึกออกแบบถังด้วยตนเองจากวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่น เช่น ถังพลาสติกเก่า ท่อ PVC ตะแกรง และวัสดุรีไซเคิลอื่น ๆ
กิจกรรม Workshop ยังช่วยพัฒนาทักษะด้านการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหา เพราะผู้เรียนสามารถดัดแปลงรูปแบบถังให้เหมาะสมกับพื้นที่ของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นบ้านพักอาศัย ฟาร์ม หรือโรงเรียน อีกทั้งยังสามารถซ่อมแซมและบำรุงรักษาระบบได้ด้วยตนเอง ช่วยลดต้นทุนและสร้างความยั่งยืนในการใช้งานระยะยาว
“เปิดทางรวย” คือ การต่อยอดองค์ความรู้สู่การสร้างอาชีพและเครือข่ายเศรษฐกิจชุมชน โดยคุณมโนธรรมส่งเสริมให้เกิดการรวมกลุ่มของผู้เลี้ยงหนอน BSF ผ่านช่องทางออนไลน์ เช่น กลุ่มเฟซบุ๊กหรือไลน์ชุมชน เพื่อใช้เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความรู้ เทคนิคการเลี้ยง การแก้ปัญหา และการแบ่งปันไข่แมลง BSF ระหว่างสมาชิก ทำให้ผู้เริ่มต้นสามารถเข้าถึงแหล่งพันธุ์และองค์ความรู้ได้ง่ายขึ้นเครือข่ายออนไลน์ดังกล่าวยังช่วยสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ ที่สมาชิกสามารถแบ่งปันผลสำเร็จ แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ และโอกาสทางการตลาด เช่น การจำหน่ายหนอนสด หนอนอบแห้ง ปุ๋ยอินทรีย์ และน้ำหมักชีวภาพ ส่งผลให้เกิดการสร้างรายได้เสริมและลดต้นทุนทางการเกษตรในชุมชนนอกจากนี้ ยังมีการต่อยอดสู่ “หลักสูตรในโรงเรียน” ผ่านการพัฒนาชุดการเรียนรู้ขนาดเล็ก หรือ “Mini Eco Loop” เพื่อให้นักเรียนสามารถเรียนรู้กระบวนการจัดการขยะอินทรีย์ได้อย่างใกล้ชิด โดยออกแบบให้มีขนาดกะทัดรัด ใช้งานง่าย และเหมาะกับการเรียนรู้ในห้องเรียนหรือพื้นที่จำกัดชุดการเรียนรู้ดังกล่าวช่วยให้นักเรียนได้ศึกษาวัฏจักรชีวิตของแมลง BSF ตั้งแต่ระยะไข่ ตัวอ่อน ดักแด้ และตัวเต็มวัย ควบคู่กับการเรียนรู้เรื่องระบบนิเวศ การย่อยสลายตามธรรมชาติ และความสำคัญของการคัดแยกขยะจากต้นทาง เด็ก ๆ จะได้เห็นผลลัพธ์จริงจากการเปลี่ยนเศษอาหารให้กลายเป็นปุ๋ยและอาหารสัตว์ ทำให้เกิดความเข้าใจเรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม
แนวทางนี้ยังช่วยปลูกฝังคุณลักษณะด้านความรับผิดชอบ การทำงานร่วมกัน และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้าง “นักจัดการขยะวิถีใหม่” ที่มีทั้งความรู้ ทักษะ และจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม สามารถนำองค์ความรู้ไปต่อยอดในครอบครัว ชุมชน และสังคมได้อย่างยั่งยืนในอนาคต