1
ลงทะเบียน
2
เนื้อหาบทเรียน
3
ทำแบบทดสอบ
4
ผลการทดสอบ

ภูมิปัญญาเกษตรและการเลี้ยงผึ้ง (Local Wisdom in Agriculture and Beekeeping) รูปแบบการเรียนรู้: เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง (Action Learning) ระยะเวลา: 1 ชั่วโมง

แหล่งเรียนรู้: นายอำนวย คชโสภณ

รายละเอียดหลักสูตร

หลักการและเหตุผล
ในยุคปัจจุบันที่การเกษตรแบบยั่งยืนมีความสำคัญมากขึ้น ภูมิปัญญาท้องถิ่นถือเป็นกุญแจสำคัญในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประโยชน์สูงสุด การเลี้ยงผึ้งไม่เพียงแต่เป็นอาชีพเสริมที่สร้างรายได้ แต่ยังเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศในท้องถิ่น หลักสูตรนี้จึงถูกออกแบบมาเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้จากปราชญ์ชาวบ้านสู่คนรุ่นใหม่ภายในเวลาที่จำกัด โดยเน้นความเข้าใจในความสัมพันธ์ระหว่างพืชและแมลงผสมเกสร
วัตถุประสงค์การเรียนรู้
1. เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจหลักการคัดเลือกพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการตั้งรังผึ้งตามแบบภูมิปัญญา
2. เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะในการเตรียมอุปกรณ์และกล่องล่อผึ้งโดยใช้วัสดุจากธรรมชาติ
3. เพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึงการเก็บเกี่ยวผลผลิตอย่างยั่งยืนและการอยู่ร่วมกับธรรมชาติโดยไม่เบียดเบียน
เนื้อหาหลักสูตร (Course Outline)
1. การอ่านสัญญาณจากธรรมชาติ (Theory - 20 นาที)
• การวิเคราะห์ระบบนิเวศและพืชอาหารรอบตัว (Bee Pasture Analysis)
• ศาสตร์แห่งการเลือกทิศทางลมและชัยภูมิในการวางรัง
• การจำแนกชนิดของผึ้งท้องถิ่น (ผึ้งโพรง/ชันโรง) และพฤติกรรมพื้นฐาน
2. ทักษะวิชาชีพปราชญ์ท้องถิ่น (Practice - 40 นาที)
• การเตรียมบ้านให้ผึ้ง: เทคนิคการทาไขผึ้งล่อ (Beeswax Preparation) และการใช้ฟีโรโมนเลียนแบบธรรมชาติ
• ความปลอดภัยและการจัดการ: การใช้งานเครื่องพ่นควันสมุนไพรเพื่อสงบสติผึ้ง และวิธีการสวมชุดป้องกันที่ถูกต้อง
• จริยธรรมการเก็บเกี่ยว: การสังเกตความพร้อมของน้ำผึ้ง และแนวทางการเก็บเกี่ยวแบบไม่ทำลายรัง (Conservation Harvesting)
ผลลัพธ์ที่คาดว่าจะได้รับ (Learning Outcomes)
ผู้ผ่านการอบรมจะมีความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับวงจรชีวิตของผึ้งในท้องถิ่น สามารถวิเคราะห์พื้นที่การเกษตรของตนเองเพื่อวางรังผึ้งได้ และมีทักษะพื้นฐานในการจัดการกล่องล่อผึ้งเพื่อเริ่มต้นสร้างรายได้เสริมหรือเสริมสร้างระบบนิเวศในไร่นา
กลุ่มเป้าหมาย: เกษตรกรรายย่อย, นักเรียนนักศึกษา, และผู้สนใจทั่วไปที่มีเวลาจำกัด วิทยากร: ผู้เชี่ยวชาญ/ปราชญ์ชาวบ้านด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น

จำนวนชั่วโมงเรียน
1.0 ชั่วโมง
เกณฑ์ผ่าน
60%
จำนวนบทเรียน
5 บท

ลงทะเบียนผู้เรียน

เนื้อหาบทเรียน

ภูมิปัญญาเกษตรและการเลี้ยงผึ้ง (Local Wisdom in Agriculture and Beekeeping) รูปแบบการเรียนรู้: เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง (Action Learning) ระยะเวลา: 1 ชั่วโมง

ความคืบหน้า: 0/5 บท 0%

นายอำนวย คชโสภณ เป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในด้านการเกษตรกรรมระดับชุมชน โดยมีพื้นฐานการศึกษาทางสายอาชีวศึกษา ซึ่งเน้นการปฏิบัติจริงและการพัฒนาทักษะวิชาชีพ ทำให้มีความเชี่ยวชาญในการประกอบอาชีพด้านการเกษตรอย่างเป็นรูปธรรม
ในด้านการประกอบอาชีพ นายอำนวยมีประสบการณ์ในการทำสวนยางพาราและสวนปาล์มน้ำมัน ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ โดยสามารถบริหารจัดการพื้นที่เกษตรได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่ไปกับการนำองค์ความรู้มาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มผลผลิตและรักษาคุณภาพของผลผลิตให้ได้มาตรฐาน
นอกจากนี้ นายอำนวยยังมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในการเลี้ยงผึ้ง โดยมีประสบการณ์ยาวนานกว่า 15 ปี สามารถพัฒนาระบบการเลี้ยงผึ้งให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น ทั้งในด้านการดูแลรักษารังผึ้ง การเก็บน้ำผึ้ง และการต่อยอดผลิตภัณฑ์จากผึ้ง ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งอาชีพเสริมที่สร้างรายได้อย่างยั่งยืน
ในบทบาทด้านสาธารณะ นายอำนวย คชโสภณ ยังได้มีส่วนร่วมเป็นคณะกรรมการในการจัดสรรงบประมาณของโครงการไฟฟ้าบนเขื่อน โดยมีหน้าที่พิจารณาและกำกับดูแลการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชนและส่วนรวม สะท้อนถึงความไว้วางใจที่ได้รับจากหน่วยงานและประชาชนในพื้นที่
โดยสรุป นายอำนวย คชโสภณ เป็นผู้ที่มีความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์หลากหลายในด้านการเกษตรและการบริหารจัดการชุมชน ซึ่งมีส่วนสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและส่งเสริมความยั่งยืนในท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง

นายอำนวย คชโสภณ เป็นผู้มีความเชี่ยวชาญด้านการเกษตรกรรมและการเลี้ยงผึ้ง โดยมีความรู้และทักษะจากการปฏิบัติงานจริงมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน มีความถนัดในการบริหารจัดการสวนยางพาราและสวนปาล์มน้ำมัน ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจหลักที่ต้องอาศัยความเข้าใจทั้งด้านสภาพแวดล้อม การดูแลรักษา และการเพิ่มประสิทธิภาพผลผลิต
ในด้านการเลี้ยงผึ้ง นายอำนวยมีประสบการณ์มากกว่า 15 ปี สามารถพัฒนาระบบการเลี้ยงผึ้งให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ รวมถึงมีความรู้ในการดูแลรังผึ้ง การคัดเลือกสายพันธุ์ การเก็บเกี่ยวผลผลิต และการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผึ้งอย่างมีคุณภาพและได้มาตรฐาน
นอกจากนี้ ยังได้รับความไว้วางใจให้ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนพรุไทยฮันนี่บี โดยมีบทบาทในการถ่ายทอดองค์ความรู้ ให้คำแนะนำด้านการบริหารจัดการ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการเสริมสร้างศักยภาพของกลุ่มให้สามารถดำเนินงานได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืน
ด้วยประสบการณ์และความเชี่ยวชาญดังกล่าว นายอำนวย คชโสภณ จึงเป็นบุคคลสำคัญที่มีส่วนในการส่งเสริมและพัฒนาภาคการเกษตรและวิสาหกิจชุมชนในระดับพื้นที่ให้เติบโตอย่างมีประสิทธิภาพและมั่นคงต่อไป

นายอำนวย คชโสภณ มีผลงานโดดเด่นด้านการเกษตรกรรมและการเลี้ยงผึ้ง โดยเฉพาะบทบาทในการเป็นวิทยากรแกนนำด้านการเลี้ยงผึ้งของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนพรุไทยฮันนี่บี ซึ่งมีหน้าที่ถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ให้แก่สมาชิกในชุมชนและผู้สนใจทั่วไป อันเป็นการส่งเสริมการสร้างอาชีพและรายได้อย่างยั่งยืน
นอกจากนี้ ยังได้รับความไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่งเป็นที่ปรึกษาของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนพรุไทยฮันนี่บี โดยมีบทบาทสำคัญในการให้คำแนะนำด้านการพัฒนาการผลิต การยกระดับมาตรฐานสินค้า และการบริหารจัดการกลุ่มให้มีความเข้มแข็ง
ในด้านการเผยแพร่องค์ความรู้ นายอำนวยได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรในงานเสวนา “งานเมืองสมุนไพร” ของจังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเป็นเวทีสำคัญในการแลกเปลี่ยนความรู้ด้านการเกษตรและผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ
สำหรับรางวัลและเกียรติคุณที่ได้รับ นายอำนวย คชโสภณ ได้รับโล่รางวัล อย. อวอร์ด ณ เมืองทองธานี ซึ่งสะท้อนถึงคุณภาพและมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงได้รับรางวัลผลิตภัณฑ์อวอร์ด และรางวัลเกษตรกรดีเด่น อันเป็นเครื่องยืนยันถึงความมุ่งมั่น ความสามารถ และความสำเร็จในการประกอบอาชีพด้านการเกษตรและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน
โดยสรุป ผลงานของนายอำนวย คชโสภณ แสดงให้เห็นถึงบทบาทสำคัญทั้งในด้านการพัฒนาองค์ความรู้ การถ่ายทอดประสบการณ์ และการยกระดับคุณภาพสินค้าเกษตร ซึ่งมีส่วนสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนและเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน

• เรียนรู้ธรรมชาติของ "ผึ้ง" ในฐานะตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์
• ชนิดของผึ้งในท้องถิ่น: ผึ้งโพรงไทย ผึ้งหลวง และชันโรง
• พฤติกรรมและวรรณะของผึ้ง: การทำงานร่วมกันในรังและการสื่อสารของผึ้ง
• พรรณไม้แหล่งอาหาร: การออกแบบสวนเกษตรให้มีดอกไม้บานตลอดปี
• กิจกรรมปฏิบัติ: เดินสำรวจพืชอาหารผึ้งในพื้นที่และระบุช่วงเวลาการบานของดอกไม้
• การสร้างที่อยู่อาศัยและการดูแลจัดการรังอย่างมืออาชีพ
• การสร้างกล่องดักผึ้ง: วัสดุจากท้องถิ่นและการใช้ฟีโรโมนล่อผึ้งตามธรรมชาติ
• การย้ายผึ้งและขยายพันธุ์: เทคนิคการย้ายผึ้งจากธรรมชาติเข้าสู่กล่องเลี้ยงโดยไม่ทำลายประชากร
• การป้องกันศัตรูผึ้ง: การจัดการกับ ต่อ นก และมด ด้วยวิธีธรรมชาติบำบัด
• กิจกรรมปฏิบัติ: สาธิตการประกอบกล่องเลี้ยงผึ้งโพรงแบบมาตรฐานและการทาไขผึ้งล่อ
• การเก็บน้ำผึ้งที่ได้มาตรฐานและยั่งยืน
• ช่วงเวลาทองของการเก็บเกี่ยว: การเก็บน้ำผึ้ง "เดือนห้า" และการดูความสุกงอมของรัง
• วิธีการเก็บแบบไม่ฆ่าตัวอ่อน: เทคนิคการตัดรังแบบประณีตเพื่อให้ผึ้งอยู่ต่อได้
• การกรองและการลดความชื้น: กระบวนการผลิตน้ำผึ้งสะอาด
• กิจกรรมปฏิบัติ: ฝึกทักษะการสลัดน้ำผึ้งและการใช้เครื่องมือป้องกัน
• การเปลี่ยนผลผลิตเป็นรายได้และการรักษาภูมิปัญญาให้คงอยู่
• การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผึ้ง: การทำไขผึ้ง สบู่ ยาหม่อง และผลิตภัณฑ์จากน้ำผึ้ง
• การตลาดชุมชนและเรื่องราวผลิตภัณฑ์ : การออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่น
• บทบาทปราชญ์ท้องถิ่น: เทคนิคการสอนและการถ่ายทอดความรู้ให้คนรุ่นใหม่
• กิจกรรมปฏิบัติ: การทำ workshop แปรรูปผลิตภัณฑ์จากน้ำผึ้งและไขผึ้ง 1 ชนิด

การเรียนรู้และการถ่ายทอดผ่านกิจกรรม ได้แก่ การตลาดชุมชนและเรื่องราวผลิตภัณฑ์ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่น
เทคนิคการสอนและการถ่ายทอดความรู้ให้คนรุ่นใหม่
การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผึ้ง: การทำสบู่จากไขผึ้ง การทำไอศกรีม

1.การทำ “สบู่น้ำผึ้ง” เป็นงานแฮนด์เมดที่ทำได้เองไม่ยาก และน้ำผึ้งช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้ผิวได้ดี นี่คือสูตรพื้นฐานแบบง่าย (แนว melt & pour เหมาะสำหรับมือใหม่)
การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผึ้ง: การทำไขผึ้ง
ส่วนผสม
เบสสบู่กลีเซอรีน (แบบใสหรือขุ่น) 500 กรัม
น้ำผึ้งแท้ 1–2 ช้อนโต๊ะ
น้ำหอม หรือกลิ่นหอม (เช่น กลิ่นนม น้ำผึ้ง วานิลลา) 5–10 หยด
สีสำหรับทำสบู่ (ไม่ใส่ก็ได้)
วิตามินอี (ช่วยบำรุงผิว) 5–10 หยด
อุปกรณ์
หม้อหรือไมโครเวฟสำหรับละลายสบู่
ภาชนะทนความร้อน
ไม้พายสำหรับคน
แม่พิมพ์สบู่
วิธีทำ
หั่นเบสสบู่ เป็นชิ้นเล็ก ๆ เพื่อให้ละลายง่าย
ละลายเบสสบู่
ใช้ไมโครเวฟ (ประมาณ 30 วินาที/ครั้ง) หรือ
ต้มแบบหม้อน้ำร้อน (double boiler)
เติมส่วนผสม
ใส่น้ำผึ้ง คนให้เข้ากัน
เติมกลิ่น สี และวิตามินอี
คนเบา ๆ เพื่อไม่ให้เกิดฟองอากาศ
เทใส่แม่พิมพ์
พักให้แข็งตัว ประมาณ 2–4 ชั่วโมง (หรือจนเซ็ตตัว)
แกะออกจากพิมพ์ พร้อมใช้งาน
เคล็ดลับ
อย่าใส่น้ำผึ้งมากเกินไป เพราะอาจทำให้สบู่นิ่ม
หากมีฟองด้านบน ใช้แอลกอฮอล์สเปรย์ฉีดเพื่อลดฟอง
เก็บสบู่ในที่แห้ง เพื่อยืดอายุการใช้งาน
ไอศกรีมนมผึ้ง (Milk & Honey Ice Cream) เป็นสูตรที่ทำง่าย รสชาติหวานหอมธรรมชาติ และเนื้อเนียนนุ่ม นี่คือส่วนผสมและวิธีทำแบบพื้นฐาน
ส่วนผสมนมสด 500 มล.
• วิปปิ้งครีม 250 มล.
• น้ำผึ้งแท้ 4–6 ช้อนโต๊ะ (ปรับความหวานตามชอบ)
• น้ำตาลทราย 2–3 ช้อนโต๊ะ
• กลิ่นวานิลลา 1 ช้อนชา
• เกลือเล็กน้อย (ตัดรส)
วิธีทำ
1. อุ่นนม เทนมสดลงหม้อ อุ่นด้วยไฟอ่อน (ไม่ต้องเดือด)
2. ผสมนมค่อย ๆ เทนมอุ่นลงในหม้อ พร้อมคนตลอด
3. ตั้งไฟกวนเทส่วนผสมกลับลงหม้อ กวนไฟอ่อนจนเริ่มข้น (ลักษณะเคลือบหลังช้อน)
4. เติมน้ำผึ้ง + วานิลลา + เกลือ คนให้เข้ากัน แล้วพักให้เย็น
5. ใส่วิปปิ้งครีม เทลงผสม คนให้เนียน
6. แช่เย็นก่อนปั่นนำไปแช่ตู้เย็น 2–4 ชั่วโมง
7. ปั่น/แช่แข็ง
o ถ้ามีเครื่องทำไอศกรีม: ปั่นตามเครื่อง
o ถ้าไม่มี: แช่ช่องฟรีซ แล้วนำออกมาคนทุก 1–2 ชั่วโมง (ทำ 2–3 รอบ) เพื่อให้เนื้อเนียน
เคล็ดลับใช้น้ำผึ้งคุณภาพดี จะได้กลิ่นหอมชัด ถ้าอยากเข้มข้นขึ้น เพิ่มครีม หรือใช้นมไขมันสูง ใส่ถั่วอัลมอนด์หรือคาราเมลเพิ่มความอร่อยได้
กรุณาเปิดอ่านเนื้อหาให้ครบทุกบทก่อนทำแบบทดสอบ

แบบทดสอบ

ภูมิปัญญาเกษตรและการเลี้ยงผึ้ง (Local Wisdom in Agriculture and Beekeeping) รูปแบบการเรียนรู้: เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง (Action Learning) ระยะเวลา: 1 ชั่วโมง (20 ข้อ)

00:00
แบบทดสอบ
00:00
ตอบแล้ว 0/20 ข้อ ภูมิปัญญาเกษตรและการเลี้ยงผึ้ง (Local Wisdom in Agriculture and Beekeeping) รูปแบบการเรียนรู้: เรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง (Action Learning) ระยะเวลา: 1 ชั่วโมง
1 การเรียนรู้การเลี้ยงผึ้งจากการลงพื้นที่จริงให้ประโยชน์เด่นที่สุดคืออะไร
2 การเลี้ยงผึ้งตามภูมิปัญญาท้องถิ่นเน้นหลักใด
3 ปัจจัยสำคัญในการเลือกพื้นที่เลี้ยงผึ้งคืออะไร
4 การเลี้ยงผึ้งเชิงอนุรักษ์ควรปฏิบัติอย่างไร
5 การลงพื้นที่ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจอะไรเพิ่มเติม
6 วัสดุที่เหมาะสำหรับทำกล่องเลี้ยงผึ้งคืออะไร
7 การวางรังผึ้งที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร
8 การตรวจรังผึ้งควรทำอย่างไร
9 ผึ้งช่วยเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรได้อย่างไร
10 การเก็บน้ำผึ้งที่เหมาะสมควรทำเมื่อใด
11 ข้อใดเป็นผลิตภัณฑ์จากผึ้ง
12 การแปรรูปน้ำผึ้งช่วยอะไร
13 สบู่น้ำผึ้งมีคุณสมบัติเด่นคืออะไร
14 ส่วนผสมหลักของสบู่น้ำผึ้งคืออะไร
15 วิธีละลายเบสสบู่ที่ถูกต้องคือ
16 ส่วนผสมหลักของไอศกรีมนมผึ้งคืออะไร
17 การกวนไอศกรีมระหว่างแช่แข็งช่วยอะไร
18 การเลี้ยงผึ้งแบบยั่งยืนควรทำอย่างไร
19 การเลือกพันธุ์ผึ้งควรคำนึงถึงอะไร
20 การทำบ้านผึ้งที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร
สถานะการตอบ
ตอบแล้ว
ยังไม่ได้ตอบ
0 /20 ข้อ