บ้านนาฏศิลป์พุทธรักษา ก่อตั้งขึ้นจากความตั้งใจของครูภูมิปัญญาท้องถิ่นและผู้มีความรักในศิลปวัฒนธรรมไทย โดยเฉพาะนาฏศิลป์พื้นบ้านภาคใต้ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านนาฏศิลป์แก่เยาวชนและประชาชนในชุมชนตำบลท่าข้าม
บ้านนาฏศิลป์พุทธรักษา เป็นองค์กรทางวัฒนธรรมที่ร่วมมือกับสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุราษฎร์ธานีและชมรมครุภักดิ์แทนคุณแผ่นดิน มีบทบาทสำคัญในการจัดแสดงนาฏศิลป์ดนตรีไทยเฉลิมพระเกียรติ เช่น โครงการ "คีตะนาฏยะสดุดี เทิดไท้องค์วิศิษฏศิลปิน" เพื่อสืบสานมรดกไทย
ประวัติและความสำคัญโดยสังเขป
• การก่อตั้งและบทบาท: บ้านนาฏศิลป์พุทธรักษา เป็นกลุ่มคณะที่เชี่ยวชาญด้านการแสดงนาฏศิลป์และดนตรีไทย โดยเน้นการจัดกิจกรรมเพื่อเทิดพระเกียรติสถาบันพระมหากษัตริย์ รวมถึงงานสำคัญของจังหวัดสุราษฎร์ธานี
• ผลงานสำคัญ: ร่วมจัดโครงการ "คีตะนาฏยะสดุดี เทิดไท้องค์วิศิษฏศิลปิน" เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในวันคล้ายวันพระราชสมภพ 2 เมษายน และวันอนุรักษ์มรดกไทย
• ความร่วมมือ: มักทำงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ เช่น สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด เพื่อส่งเสริมและสืบสานศิลปวัฒนธรรมให้แก่เด็กและเยาวชน

บ้านนาฏศิลป์พุทธรักษาจึงถือเป็นหนึ่งในภาคประชารัฐที่สนับสนุนการดำเนินงานด้านศิลปวัฒนธรรมในพื้นที่ภาคใต้
การก่อตั้งมีจุดมุ่งหมายเพื่อ
• อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น
• สร้างพื้นที่เรียนรู้ตลอดชีวิต
• พัฒนาเยาวชนให้มีทักษะด้านศิลปะและคุณธรรม
บ้านนาฏศิลป์พุทธรักษามีบทบาทสำคัญในการจัดการเรียนการสอน การแสดงในงานประเพณีท้องถิ่น และเป็นศูนย์กลางในการเผยแพร่นาฏศิลป์สู่สาธารณชน

1. สถานที่
• อาคารฝึกซ้อมนาฏศิลป์
• เวทีการแสดง
• พื้นที่เก็บอุปกรณ์
2. เครื่องแต่งกาย
• ชุดนาฏศิลป์ไทยภาคใต้
• เครื่องประดับ เช่น ชฎา ผ้าสไบ
• เครื่องแต่งกายเฉพาะการแสดง เช่น รองเง็ง โนรา
3. อุปกรณ์ประกอบการแสดง
• พัด
• เทริด
• เครื่องดนตรีพื้นบ้าน เช่น กลอง ฉิ่ง ฉาบ
4. ลักษณะท่ารำ
• มีความอ่อนช้อย
• สอดคล้องกับจังหวะดนตรี
• สื่อความหมายตามเรื่องราว

นาฏศิลป์มีคุณค่าหลายด้าน ได้แก่
1. ด้านร่างกาย
• เสริมสร้างความแข็งแรง
• ฝึกการเคลื่อนไหวที่สมดุล
2. ด้านจิตใจ
• สร้างสมาธิ
• ฝึกความอดทน
3. ด้านสังคม
• ฝึกการทำงานเป็นทีม
• สร้างความสามัคคี
4. ด้านวัฒนธรรม
• สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น
• สร้างความภาคภูมิใจในความเป็นไทย

การจัดการเรียนรู้ของบ้านนาฏศิลป์พุทธรักษา เน้นการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ โดยมีรูปแบบดังนี้
1. การเรียนรู้พื้นฐาน
• การไหว้ครู
• การฝึกท่าพื้นฐาน
• การรู้จักจังหวะดนตรี
2. การฝึกปฏิบัติ
• ฝึกท่ารำตามแบบ
• ฝึกการแสดงเป็นชุด
3. การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม
• การแสดงในงานชุมชน
• การเรียนรู้จากครูภูมิปัญญา
4. การประเมินผล
• การสังเกตพฤติกรรม
• การประเมินทักษะการแสดง
• การมีส่วนร่วม

1. การอนุรักษ์
• ถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เยาวชน
• จัดกิจกรรมวันสำคัญ
• บันทึกองค์ความรู้
2. การพัฒนา
• ประยุกต์นาฏศิลป์กับสื่อสมัยใหม่
• สร้างการแสดงรูปแบบใหม่
• ส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์
3. แนวทางในอนาคต
• สร้างเครือข่ายนาฏศิลป์
• พัฒนาหลักสูตรต่อเนื่อง
• สนับสนุนเวทีการแสดง