1. การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสัตว์ป่า
เนื่องจากพื้นที่เกาะพะงันมีสภาพป่าที่อุดมสมบูรณ์มาก โดยเฉพาะป่าดิบชื้นที่เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารสำคัญของเกาะ การจัดตั้งอุทยานมีขึ้นเพื่อ:หยุดยั้งการบุกรุก: ในอดีต (ช่วงปี 2510) เริ่มมีชาวบ้านเข้าไปจับจองพื้นที่ป่าบริเวณน้ำตกแพง การประกาศเป็นเขตอุทยานจึงเป็นเครื่องมือทางกฎหมายเพื่อป้องกันการทำลายป่าคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ: พื้นที่นี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด เช่น กวางป่า, ค่าง, และนกหลายสายพันธุ์ รวมถึงพรรณไม้หายากอย่าง "กล้วยไม้เพชรหึง" (กล้วยไม้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก)
2. การรักษาสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์
"ธารเสด็จ" มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์ไทย เนื่องจากเป็นสถานที่ที่พระมหากษัตริย์ในราชวงศ์จักรีหลายพระองค์เสด็จประพาส โดยเฉพาะ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ที่เสด็จประพาสน้ำตกแห่งนี้ถึง 14 ครั้ง และมีการสลักพระปรมาภิไธยย่อไว้บนก้อนหินบริเวณน้ำตกการจัดตั้งอุทยานจึงเป็นการรักษามรดกทางประวัติศาสตร์นี้ไว้ให้คงอยู่
อุทยานแห่งชาติน้ำตกธารเสด็จ